गैरकानूनी क्यासब्याक योजनामा सिड्नीको लेखा तथा वित्तीय सेवा कम्पनीलाई $१७७,००० जरिवाना

आप्रवासी कामदारको ज्याला फिर्ता गराउन बाध्य पारेको घटनामा कम्पनी र सञ्चालकलाई अदालतको कारबाही

१ सेप्टेम्बर २०२६

सिड्नीस्थित एक लेखा तथा वित्तीय सेवा कम्पनी र त्यसका मालिक–सञ्चालकलाई एक आप्रवासी कामदारको शोषणसँग सम्बन्धित गैरकानूनी क्यासब्याक योजनामा संलग्न भएको विषयमा अदालतले कुल $१७७,००० जरिवाना गरेको छ। फेयर वर्क ओम्बड्सम्यान (FWO) को कारबाहीपछि संघीय सर्किट तथा परिवार अदालतले Innovative Associates Pty Ltd लाई $१४८,००० र कम्पनीका एकमात्र निर्देशक तथा मालिक Mr Kharel लाई थप $२९,००० जरिवाना गरेको हो। यो मुद्दा जुलाई २०१९ देखि डिसेम्बर २०२० सम्म कम्पनीमा पार्टटाइम assistant accountant का रूपमा कार्यरत एक कामदारसँग सम्बन्धित छ। ती कामदार नेपाली नागरिक थिइन् र त्यतिबेला Temporary Graduate भिसामा थिइन्।

करिब १० हप्तासम्म ज्याला भुक्तानी भएन

फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानका अनुसार, Innovative Associates ले कामदारको रोजगारी सुरु भएको पहिलो करिब १० हप्तासम्म कुनै ज्याला भुक्तानी गरेको थिएन। त्यसपछि कम्पनीले उनलाई आफ्नो ज्याला, कर तथा सुपरएन्युएसन योगदानसमेत समेटिने रकम कम्पनी वा श्री खरेललाई उपलब्ध गराउन बाध्य बनाएको थियो। कामदारले श्री खरेलको नाममा रहेको वा उनको नियन्त्रण तथा पहुँचमा रहेका बैंक खातामा रकम स्थानान्तरण गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। त्यसपछि श्री खरेलले ती रकम Innovative Associates को बैंक खातामा स्थानान्तरण गर्थे। कम्पनीले उक्त रकम प्रयोग गरी कामदारको ज्याला भुक्तानी गर्नुका साथै PAYG withholding र superannuation सम्बन्धी दायित्व पूरा गर्ने गरेको थियो। अक्टोबर २०१९ देखि डिसेम्बर २०२० सम्म कामदारलाई श्री खरेलको बैंक खातामा कुल $३२,९०७ जम्मा गर्न लगाइएको थियो। त्यसपछि Innovative Associates ले सोही व्यवस्थाअन्तर्गत कामदारलाई $२७,८७३.५० ज्यालाका रूपमा फिर्ता गरेको थियो। फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानका अनुसार, यस्तो क्यासब्याक व्यवस्थाले कामदारलाई आफूले गरेको कामबापत कानूनी रूपमा पाउनुपर्ने वास्तविक ज्यालाबाट वञ्चित गरेको थियो। ती कामदार अष्ट्रेलियाको राष्ट्रिय न्यूनतम ज्याला व्यवस्थाअन्तर्गत कानूनी रूपमा ज्याला प्राप्त गर्न हकदार थिइन्।

कुल $४०,१६४.४९ कम भुक्तानी

क्यासब्याक योजनासँग सम्बन्धित उल्लङ्घनबाहेक कम्पनीले अन्य रोजगारसम्बन्धी कानूनी दायित्वसमेत पूरा नगरेको अदालतमा उल्लेख गरिएको छ। कम्पनीले रेकर्ड राख्ने तथा पे स्लिपसम्बन्धी कानूनी प्रावधान उल्लङ्घन गरेको थियो। यसमा फेयर वर्क इन्स्पेक्टरलाई जानाजानी गलत वा भ्रामक पे स्लिप उपलब्ध गराएको विषयसमेत समावेश थियो। कामदार सार्वजनिक बिदामा कामबाट अनुपस्थित हुन कानूनी रूपमा हकदार रहेको अवस्थामा कम्पनीले त्यस्ता दिनको भुक्तानी पनि गरेको थिएन। त्यसैगरी, उनको रोजगारी समाप्त हुँदा संचित तर प्रयोग नगरिएको वार्षिक बिदाको रकमसमेत भुक्तानी गरिएको थिएन। क्यासब्याक योजनासँग सम्बन्धित रकम, कम भुक्तानी गरिएको ज्याला तथा अन्य रोजगारसम्बन्धी हकदारता जोड्दा Innovative Associates ले कामदारलाई कुल $४०,१६४.४९ कम भुक्तानी गरेको थियो। कम्पनीले उक्त रकम कामदारलाई पूर्ण रूपमा फिर्ता गरिसकेको छ। अदालतका अनुसार, श्री खरेल Innovative Associates बाट भएका सबै उल्लङ्घनमा संलग्न थिए।

अदालतले उल्लङ्घन जानाजानी गरिएको ठहर

संघीय सर्किट तथा परिवार अदालतकी न्यायाधीश Gillian Eldershaw ले कम्पनी र श्री खरेलबाट भएका उल्लङ्घनहरू जानाजानी गरिएको ठहर गरेकी छन्। अदालतले Innovative Associates र श्री खरेलले फेयर वर्क इन्स्पेक्टरलाई गलत तथा भ्रामक जानकारी उपलब्ध गराएको पनि उल्लेख गरेको छ। फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानले अनुसन्धान सुरु गरेको करिब दुई वर्षपछि मात्र कम्पनी र श्री खरेलले उल्लङ्घन सुधार गर्न कदम चाल्न थालेको अदालतले जनाएको छ। न्यायाधीश एल्डरशाले कामदार न्यूनतम ज्यालामा कार्यरत रहेको अवस्थामा आफ्नो कानूनी हकदारता लामो समयसम्म प्राप्त गर्न नसक्नु गम्भीर विषय भएको बताएकी छन्। अदालतले कम्पनी र श्री खरेललाई भविष्यमा यस्ता उल्लङ्घन दोहोरिन नदिन तथा अन्य रोजगारदातालाई पनि यस्तै व्यवहारबाट निरुत्साहित गर्न पर्याप्त जरिवाना आवश्यक रहेको ठहर गरेको छ। न्यायाधीश एल्डरशाका अनुसार, जरिवानाले कम्पनी र श्री खरेलको आचरण व्यवसाय सञ्चालन गर्ने स्वीकार्य तरिका नभएको स्पष्ट सन्देश दिन आवश्यक थियो।

फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानको चेतावनी

फेयर वर्क ओम्बड्सम्यान Anna Booth ले गैरकानूनी क्यासब्याक योजनामार्फत कामदारको शोषण गर्नु गम्भीर आचरण भएको बताएकी छन्। उनका अनुसार, कम्पनीले आफ्नो कानूनी ज्याला दायित्व पूरा गरिरहेको देखाउने प्रयास गरे पनि वास्तवमा आफ्नो फाइदाका लागि कमजोर अवस्थामा रहेकी आप्रवासी कामदारको जानाजानी शोषण गरेको थियो। बुथले गैरकानूनी क्यासब्याक योजनाहरू कामदार शोषणका सबैभन्दा स्पष्ट र गम्भीर रूपमध्ये एक रहेको बताउँदै त्यस्ता योजनाका लागि जिम्मेवार पक्षलाई जवाफदेही बनाइने स्पष्ट गरेकी छन्। उनले भिसा धारकसहित सम्भावित रूपमा जोखिममा रहेका कामदारको सुरक्षा गर्नु फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानको प्राथमिकतामध्ये एक रहेको बताइन्।

बुथका अनुसार, अष्ट्रेलियामा काम गर्ने सबै कर्मचारीले आफ्नो भिसा अवस्थाको पर्वाह नगरी आफ्नो रोजगारीमा लागू हुने न्यूनतम कानूनी हकदारता प्राप्त गर्न र कायम राख्न पाउँछन्।

भिसा अवस्थाले कार्यस्थल अधिकार हटाउँदैन

यो घटनाले अष्ट्रेलियामा अस्थायी भिसामा रहेका कामदारसमेत कार्यस्थल कानूनबाट सुरक्षित रहेको विषयलाई पुनः उजागर गरेको छ। फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानले तलब वा अन्य रोजगारसम्बन्धी हकदारताबारे चिन्ता भएका भिसा धारक तथा अन्य कर्मचारीलाई निःशुल्क सल्लाह र सहयोगका लागि FWO मा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेको छ। युनियनका सदस्यहरूले आवश्यक परे आफ्नो युनियनसँग पनि सम्पर्क गर्न सक्ने FWO ले जनाएको छ। कामदारले सहयोगका लागि अनुरोध गरेपछि फेयर वर्क ओम्बड्सम्यानले यस विषयमा अनुसन्धान सुरु गरेको थियो।

रोजगारदातालाई स्पष्ट सन्देश

यो मुद्दाले कर्मचारीलाई कागजमा मात्र ज्याला भुक्तानी गरेको देखाएर सो रकम पुनः कर्मचारीबाट फिर्ता गराउने व्यवस्था अष्ट्रेलियाको कार्यस्थल कानूनअन्तर्गत गम्भीर उल्लङ्घन हुन सक्ने स्पष्ट गरेको छ। अदालतले कम्पनी र त्यसका निर्देशकलाई लगाएको जरिवाना कम भुक्तानी गरिएको रकम फिर्ता गराउने विषयमा मात्र सीमित नभई भविष्यमा यस्ता कार्य रोक्न र अन्य रोजगारदातालाई समेत निरुत्साहित गर्ने उद्देश्यले निर्धारण गरेको हो। कामदारलाई कम भुक्तानी गरिएको रकम पूर्ण रूपमा फिर्ता भइसके पनि अदालतले विगतमा गरिएको आचरणको गम्भीरतालाई ध्यानमा राख्दै कम्पनी र निर्देशक दुवैलाई छुट्टाछुट्टै जरिवाना गरेको छ।

स्रोत: Fair Work Ombudsman, “Accounting and financial services company penalised for unlawful cashback scheme”, १ सेप्टेम्बर २०२६।