सामाजिक नेतृत्व, साहित्य र उद्यमशीलताको संगम: अष्ट्रेलियामा नेपाली महिला; महता घिमिरे चापागाई

आजको विश्व परिवेशमा नेपाली महिलाहरू घरपरिवारको सीमाभित्र मात्र सीमित छैनन्; उनीहरू अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो पहिचान स्थापित गर्दै समाज, साहित्य र नेतृत्वका विविध क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान दिइरहेका छन्। यस्तै प्रेरणादायी व्यक्तित्व हुन्—महता घिमिरे चापागाई।

नेपालको झापा जिल्लामा जन्मिएकी महता हाल अष्ट्रेलियाको राजधानी क्यानबेरामा बसोबास गर्दै आइरहेकी छन्। विदेशमा रहेर पनि आफ्नो भाषा, संस्कृति र समुदायसँगको सम्बन्धलाई निरन्तर सुदृढ बनाउँदै उनले बहुआयामिक योगदान दिइरहेकी छन्।

सन् २०१९ देखि २०२३ सम्म महता Australian-Nepal Friendship Society (ANFS) सँग आवद्ध रहिन्। सो अवधिमा उनले भाषा संयोजक (Language Coordinator) का रूपमा कार्य गर्दै नेपाली पाठशालाको नेतृत्व गरिन् र प्रधानाध्यापकको भूमिका समेत निर्वाह गरिन्। यस क्रममा उनले नयाँ पुस्तामा नेपाली भाषा संरक्षण र प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याइन्।

“विदेशमा बसेर आफ्नो भाषा र संस्कृतिलाई जोगाउनु भनेको हाम्रो पहिचान जोगाउनु हो,” महता भन्छिन्, “यो केवल शिक्षण होइन, हाम्रो अस्तित्वसँग जोडिएको जिम्मेवारी हो।”

उनको नेतृत्व क्षमता संस्थाभित्र मात्र सीमित रहेन। ANFS को उपाध्यक्षका रूपमा कार्यरत रहँदा उनले विभिन्न सामाजिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको सफल नेतृत्व र समन्वय गरिन्। समुदायप्रतिको उनको समर्पणले उनलाई एक सक्षम र विश्वासिलो सामाजिक नेतृत्वको रूपमा स्थापित गरेको छ।

साहित्य महताको जीवनको अर्को महत्वपूर्ण आयाम हो। कक्षा ४ देखि सुरु भएको उनको साहित्यिक यात्रा आजसम्म निरन्तर जारी छ। उनी विगत करिब ८–९ वर्षदेखि अन्तर्राष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (International Nepali Literary Society) की आजीवन सदस्य हुन् र हाल क्यानबेरा च्याप्टरको अध्यक्षका रूपमा कार्यरत छन्। साथै, उनले अष्ट्रेलियाका विभिन्न सहरहरू—विशेषगरी सिड्नी र मेलबर्न—मा हुने साहित्यिक कार्यक्रमहरूमा सक्रिय सहभागिता जनाउँदै आफ्नो सशक्त उपस्थिति जनाउँदै आएकी छन्।

उनका साहित्यिक सिर्जनाहरू विशेषगरी नारी चेतना, हिंसा विरुद्धको आवाज, सामाजिक जागरण र सकारात्मक परिवर्तनका सन्देशमा केन्द्रित छन्। कथा, कविता तथा अन्य विधामार्फत उनले समाजमा चेतना फैलाउने निरन्तर प्रयास गरिरहेकी छन्।

“साहित्य मेरो लागि अभिव्यक्तिको माध्यम मात्र होइन, समाजलाई सचेत बनाउने जिम्मेवारी पनि हो,” उनी भन्छिन्।

उनको पहिलो कविता सङ्ग्रह “प्रश्नै प्रश्नको पहाड” सन् २०१८ मा प्रकाशित भएको थियो, जसले पाठकहरूमाझ राम्रो प्रतिक्रिया पाएको थियो। हाल उनी आफ्नो अर्को कविता सङ्ग्रहको तयारीमा समेत जुटिरहेकी छन्।

त्यसैगरी, महता हाल झापाली समाज क्यानबेराको अध्यक्षका रूपमा पनि सक्रिय छन्। उनले समुदायलाई एकताबद्ध गर्दै सामाजिक, सांस्कृतिक तथा परोपकारी गतिविधिहरू सञ्चालन गर्दै महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेकी छन्।

उनी एक सफल महिला उद्यमी पनि हुन्। “मनश्वी कलेक्सन” नामक आफ्नो व्यवसायमार्फत उनले हस्तकला प्रवर्द्धन, सांस्कृतिक पोशाकको प्रचार–प्रसार तथा आर्थिक अभावमा रहेका विद्यार्थीहरूलाई सहयोग गर्दै सामाजिक उत्तरदायित्व पूरा गरिरहेकी छन्।

“व्यवसाय केवल नाफाका लागि होइन, समाजप्रतिको जिम्मेवारी पूरा गर्ने माध्यम पनि हुनुपर्छ,” महताको धारणा छ।

विदेशी भूमिमा बसेर पनि आफ्नो जरा, भाषा र सांस्कृतिक पहिचानलाई नबिर्सी निरन्तर योगदान गर्ने महता घिमिरे चापागाई आजका युवापुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेकी छन्।

उनको जीवन यात्रा केवल व्यक्तिगत सफलताको कथा मात्र होइन, यो समाज, भाषा, संस्कृति र महिला सशक्तिकरणप्रतिको दृढ प्रतिबद्धताको सशक्त उदाहरण हो।