सामु उप्रेती: मेलबर्नमा नेपाली समुदाय, संस्कृति र आप्रवासी महिलाको आवाजलाई नेतृत्व गर्दै

मेलबर्न, अष्ट्रेलिया- मेलबर्नको उत्तरतर्फ बढ्दै गएको नेपाली समुदायका बीच सामु उप्रेती एक सक्रिय सामाजिक नेतृत्वकर्ताको रूपमा परिचित छिन्, जसले संस्कृति संरक्षण, समुदाय निर्माण र आप्रवासी महिलाहरूको सशक्तिकरणका लागि निरन्तर काम गर्दै आएकी छिन्। सप्ताहन्त धेरैका लागि आराम र परिवारसँग समय बिताउने अवसर भए पनि उप्रेतीका लागि यो समय प्रायः समुदाय सेवामा समर्पित हुन्छ। सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्ने, अनुदान आवेदन तयार गर्ने, स्वयंसेवक समन्वय गर्नेदेखि नेपाली भाषा कक्षा सञ्चालनमा सहयोग गर्नेसम्मका गतिविधिमा उनी सक्रिय रहन्छिन्।

“समुदायमा काम गर्नु कहिलेकाहीँ निकै थकाइलाग्दो हुन्छ,” उप्रेती भन्छिन्, “तर जब मानिसहरू जोडिन्छन्, सिक्छन् र अघि बढ्छन्, सबै मेहनत सार्थक लाग्छ।” हाल उनी डोरिन–मेर्न्डा नेपाली समुदाय (DMNC) को कोषाध्यक्षका रूपमा कार्यरत छिन्। यो स्वयंसेवी भूमिका भए पनि उनले यसलाई आप्रवासी परिवारहरूलाई नयाँ देशमा अपनत्व र सम्बन्ध निर्माण गर्ने महत्वपूर्ण माध्यमका रूपमा लिन्छिन्।

काठमाडौंबाट मेलबर्नसम्मको यात्रा

उप्रेती सन् २००९ मा राम्रो अवसर र सुरक्षित भविष्यको खोजीमा काठमाडौंबाट अष्ट्रेलिया आइपुगेकी थिइन्। तर नयाँ देशको जीवन सजिलो थिएन। भाषा अवरोध, सांस्कृतिक भिन्नता र रोजगारीका चुनौतीहरूले सुरुवाती दिनहरू कठिन बने। “अंग्रेजी छिटो बोलिन्छ, बुझ्नै गाह्रो हुन्थ्यो,” उनी सम्झिन्छिन्। तर उनको सामाजिक सेवाप्रतिको प्रतिबद्धता नेपालमै सुरु भइसकेको थियो। १० वर्षको उमेरदेखि नै स्वयंसेवामा संलग्न उनी Women’s Foundation Nepal मार्फत महिला तथा बालबालिकासँग काम गरिन् र साक्षरता तथा हिंसा प्रभावितहरूका लागि सहयोग कार्यक्रमहरूमा योगदान दिइन्।

मेलबर्नमा समुदाय निर्माण

२०१७ मा डोरिन सरेपछि उप्रेतीले नेपाली समुदाय विस्तार हुँदै गएको प्रत्यक्ष देखिन्। सुरुमा सानो संख्यामा रहेका नेपाली परिवारहरू आज ६०० भन्दा बढी भइसकेका छन्। अनौपचारिक भेटघाटबाट सुरु भएको गतिविधि पछि संगठित संस्था DMNC मा विकसित भयो, जहाँ उप्रेती २०१९ देखि नेतृत्व भूमिकामा सक्रिय रहिन्। उनको नेतृत्वमा नेपाली भाषा कक्षा, सांस्कृतिक कार्यक्रम र महिला समूहहरू सक्रिय रूपमा सञ्चालन भइरहेका छन्, जसमा करिब १५० विद्यार्थी सहभागी छन्। “यो संस्था केवल कार्यक्रमका लागि होइन,” उनी भन्छिन्, “यसले मानिसहरूलाई एक्लोपनबाट बाहिर ल्याएर जोड्छ।”

आप्रवासी जीवन र पहिचान

उप्रेतीका अनुसार आप्रवासी समुदायको ठूलो चुनौती दुई पहिचानबीच सन्तुलन हो—नेपालको संस्कृति र अष्ट्रेलियाको जीवनशैली। सामुदायिक गतिविधिहरूले वृद्ध आप्रवासीहरूलाई एक्लोपनबाट जोगाउने मात्र होइन, नयाँ पुस्तालाई आफ्नो सांस्कृतिक जरा बुझ्न पनि मद्दत गर्छ। “बालबालिकाले अष्ट्रेलियाली संस्कृति अनुभव गर्नुपर्छ, तर आफ्नै संस्कृति पनि बिर्सनु हुँदैन,” उनी भन्छिन्।

महिला सशक्तिकरणमा जोड

उप्रेती महिला नेतृत्व र समान अवसरका पक्षमा निरन्तर वकालत गर्छिन्। उनका अनुसार महिलाहरू, विशेषगरी आमा बनेपछि, काम, परिवार र सामाजिक जिम्मेवारीबीच सन्तुलन गर्न कठिनाइ भोग्छन्। उनी भन्छिन् कि सशक्तिकरण केवल महिलालाई प्रोत्साहन गर्ने कुरा मात्र होइन, बरु परिवार, समुदाय र संस्थाले उनीहरूलाई नेतृत्वका लागि अवसर दिने वातावरण निर्माण गर्नु पनि हो।

“पुरुषहरूले पनि महिलाका लक्ष्य र चुनौती बुझ्न आवश्यक छ,” उनी भन्छिन्।

राजनीतिमा पहिलो अनुभव

सामुदायिक सेवाबाट प्रेरित हुँदै उप्रेती २०२५ मा Whittlesea City Council को Lalor Ward उपचुनावमा सहभागी भइन्, जहाँ उनले ३१२ पहिलो प्राथमिकता मत प्राप्त गरिन्।

यद्यपि उनी निर्वाचित भइनन्, उनले यस अनुभवलाई नेतृत्व यात्राको महत्वपूर्ण मोडका रूपमा लिन्छिन्। “म सधैं जनताको आवाज बन्न चाहन्छु,” उनी भन्छिन्। “अवसर आए फेरि प्रयास गर्नेछु।”

https://www.vec.vic.gov.au/results/council-election-results/council-by-elections-and-countbacks-timeline/whittlesea-city-council-lalor-ward-results

सेवा र भविष्यको दृष्टि

उप्रेतीका अनुसार नेतृत्व, प्रशिक्षण र अवसरहरू सीमित समूहमा मात्र नभई नयाँ व्यक्तिहरूसम्म पुग्नुपर्छ। “एउटा अवसरले कसैको जीवन परिवर्तन गर्न सक्छ,” उनी भन्छिन्। शल्यक्रिया थिएटरमा काम, अध्ययन, पारिवारिक जिम्मेवारी र स्वयंसेवाबीच सन्तुलन राख्दै पनि उनी लेखनमा सक्रिय छिन् र आप्रवासी अनुभवमा आधारित पुस्तक लेखिरहेकी छिन्। उनका लागि सफलता व्यक्तिगत उपलब्धि मात्र होइन, समुदायमा सिर्जना गरिएका अवसरहरू हुन्। “महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको मानिसहरूले आफूलाई सुनेको, मूल्यवान र समर्थित महसुस गर्नु हो,” उप्रेती भन्छिन्।

(मेलबर्न विश्वविद्यालय विद्यार्थी पत्रकार Hongyu QIAN द्वारा तयार गरिएको र KNA द्वारा अनुवादित )