निराशाको व्यापार होइन, सम्भावनाको राजनीति आवश्यक छ- मनोज ज्ञवाली
Umesh Dhakal
KNA- Canberra
नेपालको सार्वजनिक बहस पछिल्ला वर्षहरूमा एउटा खतरनाक दिशातर्फ मोडिएको देखिन्छ— “देश सकियो, अब केही हुँदैन” भन्ने निरन्तर दोहोरिने निराशा। चर्चित Charter Accountant तथा Banker- Current CEO of Nabil Bank, Nepal मनोज ज्ञवालीले उठाउनुभएको प्रश्न यही प्रवृत्तिमाथि हो, र त्यो प्रश्न समयानुकूल मात्र होइन, अत्यन्त आवश्यक पनि छ।
उहाँले आफ्नो फेसबुक मार्फत नेपालको आर्थिक तथ्याङ्कसहित बताउनुभएको छ कि प्रजातन्त्र आएपछि सबै बिग्रियो भन्ने निष्कर्ष न त तथ्यमा आधारित छ, न त इमानदार आत्ममूल्याङ्कनमा। हो, सुशासनमा गम्भीर समस्या छन्। नीति कार्यान्वयन कमजोर छ, संस्थागत क्षमतामा कमी छ, र राजनीतिक नेतृत्व अपेक्षाअनुसार उत्रन सकेको छैन। तर यी कमजोरीकै आधारमा “सबै सकियो” भन्नु बौद्धिक आलस्य र भावनात्मक अतिरञ्जना बाहेक केही होइन।
मनोज ज्ञवालीले प्रस्तुत गरेका सूचकहरूले एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा देखाउँछन्— नेपाल असफल राष्ट्र होइन, अपूरो रूपमा विकसित राष्ट्र हो। आर्थिक पहुँच, वित्तीय समावेशिता, पूर्वाधार विस्तार, मानव विकासका सूचक, र निजी क्षेत्रको विस्तार जस्ता क्षेत्रमा प्रजातन्त्रपछिका उपलब्धिहरूलाई पूर्णतः नकार्न सकिँदैन। ती सूचकहरू अझ राम्रो हुन सक्थे, र हुनुपर्थ्यो पनि। तर “शून्य प्रगति” को कथा तथ्यले समर्थन गर्दैन।
आजको समस्या प्रगतिको अभावभन्दा बढी प्रगतिलाई नदेख्ने, नस्वीकार्ने र नबोल्ने संस्कार हो। मिडिया, सामाजिक अभियन्ता, र नेताहरूको ठूलो हिस्सा समाधान खोज्नभन्दा कमजोरी खोतल्नमै सीमित भएको देखिन्छ। आलोचना आवश्यक छ, तर जब आलोचना मात्र नै पेशा, पहिचान र आम्दानीको स्रोत बन्छ, तब त्यो सुधारको माध्यम होइन, निराशाको उद्योग बन्छ।
अझ चिन्ताजनक कुरा के छ भने— आफैं राम्रो बन्ने, संस्थामा सुधार ल्याउने, वा देशका लागि इमानदार योगदान गर्नेभन्दा पनि अरूलाई गाली गर्न जान्नु नै पर्याप्त योग्यता ठानिन थालेको छ। सामाजिक सञ्जालले यो प्रवृत्तिलाई अझै उचालिदिएको छ। परिणामस्वरूप, आशा बोल्ने मान्छे ‘यथार्थ नबुझ्ने’ कहलिन्छन् र निराशा फैलाउनेहरू ‘बौद्धिक’।
यसको अर्थ कमजोरी ढाकछोप गर्नुपर्छ भन्ने होइन। गलत काम, खराब नियत र भ्रष्ट अभ्यासको कडा खबरदारी हुनैपर्छ। तर खबरदारी र निराशा एउटै कुरा होइनन्। समस्या देखाउनेसँगै समाधानको सम्भावना पनि देखाउनु नै जिम्मेवार नागरिकताको चिन्ह हो।
नेपाल न त सक्किएको देश हो, न त विश्वकै सबैभन्दा कमजोर। यो देश सम्भावनाले भरिएको छ, तर त्यो सम्भावनालाई साकार बनाउन नकारात्मकतामा रमाउने होइन, जिम्मेवारी लिने संस्कार चाहिन्छ। सम्भावनाका कुरा गरौँ, राम्रो कामको सराहना गरौँ, र गलतलाई दृढतापूर्वक चुनौती दिऔँ— यही सन्तुलन नै आजको नेपालको आवश्यकता हो।
मनोज ज्ञवालीको आशय पनि यही सन्तुलनको खोजी हो। प्रश्न अब यो होइन कि देश सकियो कि केही छैन, प्रश्न यो हो— हामी आफैं देश बनाउन कति इमानदार रूपमा तयार छौँ? यसमा उत्तिकै चाहिन्छ।
हो कमी कमजोरी पनि सँगसँगै लैजानुपर्दछ तर मिडिया, सामाजिक अभियन्ता, र नेताहरूको ठूलो हिस्सा कमजोरी मात्रै खोतल्दै र ठूलो रूप बनाउँदै जानुभन्दा समाधान र निकास -विकासको बाटोमा एकजुट भएर लाग्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ ।
Note: यो लेख मनोज ज्ञवालीको पोस्टमाथि केही सकारात्मक धारणामा टेकेर लेखिएको
